thumbnail

Havenbedrijf Rotterdam

  • Rotterdam
  • 15 mei 2010

Wat zijn dat voor gele vaartuigen? Wat doen ze? Door welke mensen worden ze bemand? En varen kriskras door de havens en zijn altijd zichtbaar aanwezig bij alles wat er in de Rotterdamse haven gebeurt? Deze vaartuigen zijn onderdeel van de Hulpverleningsketen in Rotterdam-Rijnmond. MediaTV duikt na een reportage van de KNRM wederom even de maritieme wereld in.
Binnenkomst van een Cruiseschip worden de gasten verwelkomt door de Havenmeesters!

De Rotterdamse haven
De haven van Rotterdam is de grootste van Europa. Duizenden schepen varen dagelijks de Port of Rotterdam binnen. Naast de vele zeevaart houdt dat ook in dat er vele binnenvaartschepen door de haven varen, om vervolgens de goederen over de rivier verder te transporteren. De Rotterdamse haven kan schepen ontvangen tot een diepgang van 22 meter 55. Zo kunnen enorme containerschepen de Rotterdamse haven aandoen. Daarnaast heb je de zogenoemde geulschepen, deze schepen varen in een speciaal gegraven geul de haven binnen. Deze schepen zijn dieper dan 17 meter 40. Sinds enkele jaren ontvangt Rotterdam ook de cruiseschepen. En dat zijn geen kleintjes. De grootste cruiseschepen in de wereld kunnen aanmeren in Rotterdam, bij een dergelijk cruiseschip zal de hele dag een patrouillevaartuig varen, alleen schepen die komen om te bevoorraden mogen langszij het cruiseschip. Andere schepen moeten dan ruime afstand houden.

Cruiseschip komt binnen op de rivier en wordt vergezelt door een patrouillevaartuig.

Ook is men begonnen met het aanleggen van de tweede Maasvlakte. Daar is inmiddels al een groot stuk land boven water en zijn de eerste graafmachines daar aan het werk. In 2013 moet hier het eerste schip afmeren.

Door de vele activiteiten in de Rotterdamse haven moet de veiligheid en de orde bewaard blijven. De patrouillevaartuigen van het Havenbedrijf zijn belast met deze taak.

De Divisie Havenmeester is de belangrijkste tak binnen het Havenbedrijf. Deze tak van dienst is 24 uur per dag in de haven aanwezig. Onder de Divisie Havenmeester vallen onder andere de:

- Brug en sluiswachters
- Centrale Meldkamer Havenmeester
- Haven Coördinatie Centrum
- Transport en Milieuveiligheid
- Scheepvaart en Operaties

De afdeling wordt bestuurd door de (Rijks)-Havenmeester.

Haven Coördinatie CentrumDe patrouillevaartuigen zijn de ogen en oren van het HCC.
Op het HCC (Haven Coördinatie Centrum) worden alle schepen die de Rotterdamse Haven aandoen aangemeld. Dit gebeurt 24 uur van te voren. Het schip moet zich elektronisch aanmelden. Zo kan men zien wat het schip vervoert en hoeveel mensen er aan boord zijn. Hierdoor kan men zien of bepaalde schepen een speciale behandeling nodig hebben. De zogenoemde geulschepen krijgen een speciale behandeling. Het HCC bepaald in welke volgorde de schepen binnenkomen. In Hoek van Holland zit verkeerscentrale Hoek hier zit een sector genaamd Maas Approach deze wordt bediend door een VTS operator. Als een schip de Rotterdamse haven binnen wil komen meld hij zich eerst in deze sector. De VTS - operator zoekt het schip op en geeft aan wat hij moet gaan doen.

Het HCC dient ook als een soort alarmcentrale. Mochten er incidenten voordoen in de haven, alarmeren zij het dichtstbijzijnde patrouillevaartuig. Op het HCC heeft ook TMV hun eigen centrale. De Centrale Meldkamer Havenmeester zit in dezelfde ruimte als het HCC. Hier kunnen schepen met al hun vragen terecht. En hier wordt ook een schip te woord gestaan als deze onderweg is naar zijn bestemming in de haven of als het schip vertrekt. Werkzaamheden aan steigers, kades of ander werkzaamheden op het water worden hier gemeld. Het patrouillevaartuig wat in het betreffende wijk vaart wordt hier via de CMH van op de hoogte gebracht.

Transport en Milieuveiligheid
Transport en Milieuveiligheid is gevestigd in de Botlek. Deze dienst heeft diverse auto's en drie vaartuigen tot haar beschikking. Deze mensen zijn inspecteur op het gebied van gevaarlijke stoffen. Als schepen in de Rotterdamse haven liggen kunnen zij bezoek verwachten van deze mensen. Deze tak controleert de lading en zorgt dat men de haven schoon achterlaat. Deze mensen werken ook mee bij incidenten die zich kunnen voordoen in een haven als Rotterdam. Deze mensen werken nauw samen met de DCMR. De ploegen worden ingezet als een WVD - team. WVD staat voor: Waarschuwings Verkennings Dienst. Deze mensen meten op het water maar ook op het land naar eventueel vrijkomende stoffen die schadelijk kunnen zijn voor de volksgezondheid en het milieu.
TMV ploeg in overleg met de DCMR voor een meting.

TMV is 24 uur per dag, 7 dagen in de week en 365 dagen in het jaar paraat, en werkt mee aan een veilige en schone haven.

Scheepvaart en Operaties
Hier vallen onder andere de Verkeersposten en de patrouillevaartuigen onder. De Verkeersposten zijn 24 uur per dag bezig met het op afstand begeleiden van scheepvaart. Elk schip meldt wanneer hij los komt van de kade, uit een haven komt en of een haven in wil varen. Een VTS operator kan aan elk schip doorgeven of zij tegenkomende vaart kunnen verwachten. Maar ook grijpen zij in wanneer ze denken dat het beter is als schepen elkaar niet op de normale manier passeren. Dit alles om aanvaringen te voorkomen.

De ogen en oren van het HCC en de Verkeersposten zijn de Patrouillevaartuigen. Zij patrouilleren 24 uur per dag, 7 dagen per week en 365 dagen in het jaar. Zij kennen als geen ander de haven en weten waar ze op moeten letten. Zij dragen bij aan de orde en veiligheid op het water. Deze laatste gaat natuurlijk ook in samenwerking met de Zeehaven Politie. De patrouillevaartuigen zijn de Incident Bestrijdingsvaartuigen van het Havenbedrijf.


In de Rotterdamse haven varen tien patrouillevaartuigen, drie hiervan zijn vaartuigen van TMV. Daarnaast draagt het Havenbedrijf ook zorg voor de stadshavens zoals de Schie. Hiervoor heeft men een Rib en een auto.

De incident Bestrijdingsvaartuigen.
Ze varen dagelijks voorbij maar bij een groot publiek is niet bekend wat zij doen. Vaak worden ze de gele sleepboten genoemd.
De patrouillevaartuigen varen dagelijks door de haven. Zij zijn stand-by voor eventuele incidenten. Dit is natuurlijk niet elke dag. De dagelijkse werkzaamheden bestaan uit het controleren van de infrastructuur, fysieke begeleiding, aan en afmeer configuraties en het bekijken van de ligplaatsen. Je kunt ze dus zien als de wijkagent op het water.
Een patrouillevaartuig is de Incidenten Bestrijdings Vaartuig van het Havenbedrijf Rotterdam

Het bekijken van de ligplaatsen is bedoeld om eventueel een binnenvaartschip een plek te kunnen geven indien deze er geen één kan vinden. Natuurlijk worden de schepen die gevaarlijke stoffen bij zich hebben op een andere plek afgemeerd dan een schip dat geen gevaarlijke stoffen aan boord heeft. Mochten er schepen op een plek liggen waar ze niet mogen liggen worden ze verzocht te vertrekken en moet er een andere plek gezocht worden. Dit alles gebeurt in overleg. Het kan natuurlijk voorkomen dat een schip ergens ligt, maar er later een groter schip komt die dat plekje nodig heeft in verband met bijvoorbeeld de lengte van een schip.

Fysieke begeleiding
Fysieke begeleiding is een ondersteuning van de VTS operator. Een VTS operator kan niet overal in de haven kijken, dit komt omdat er niet overal radardekking is. De patrouillevaartuigen beschikken over een programma waar men alle binnenkomende schepen kunnen nagaan. Dit programma stellen ze in op hun vaargebied. Elk havengebied heeft een aantal meters waar een patrouillevaartuig bij moet zijn. We nemen als voorbeeld de Eemhaven, schepen die langer zijn dan 220 meter, daar moet een patrouillevaartuig bij zijn. Het vaartuig wacht het schip op bij de Eemhavenboei. Deze boei ligt bij de ingang naar de centrale geul van de Eemhaven. Het patrouillevaartuig vaart met het schip mee naar binnen. De patrouillevaartuigen zorgen dat het schip een veilige en snelle doorgang heeft. Vergelijk dit met een spoedtransport van de ambulancedienst die in samenwerking wordt gedaan met de politie. In een haven als Rotterdam is snelheid belangrijk maar bij deze snelheid is ook de veiligheid belangrijk. Door het schip snel en veilig op zijn plek te hebben kan men snel beginnen met het laden en lossen van het schip. Het patrouillevaartuig luistert mee wat de loods voor afspraken maakt met andere schepen en wat hij communiceert naar sleepboten. In feite is op dit moment een patrouillevaartuig een varend verbindingsvaartuig. Mochten er schepen toch doorkomen en het binnenkomende schip belemmeren, treedt het patrouillevaartuig op.

Zeeschip maakt aanstalte om te vertrekken. Schepen boven een bepaald aantal meters of diepgang worden bergeleidt door een vaartuig!

De patrouillevaartuigen(en ook de VTS operator) mogen deze bevelen geven. De (assistent) scheepvaartmeester hebben opleiding voor BOA (Bijzondere Opsporing Ambtenaar). Doordat men dit heeft kan men dus een proces verbaal uitschrijven tegen een schipper. Het uitschrijven van een proces verbaal kan verschillende redenen hebben.

Transporten over het water worden ook begeleid door de patrouillevaartuigen. Dit gebeurt ook al vanaf zee. Maar dit kan ook andersom. Een goed voorbeeld is de brug die pas vanaf Krimpen aan den IJssel over het water getransporteerd is naar Dublin. Dit alles was millimeter werk. Ook hier ligt een vaartuig stand-by. De SS Rotterdam kwam binnen als een 'dood' schip, Dat wil zeggen het schip kan niet zelfstandig varen. Sleepboten trekken het schip voort. Dit noemen ze dan een transport. Vergezelt met een Patrouillevaartuig werd de SS Rotterdam naar zijn laatste af meer plaats gebracht!

De bemanning, en met welke diensten werken zij samen
De bemanning van de patrouillevaartuigen hebben allemaal de opleiding voor brandwacht volbracht, en heeft men de cursus scheepsbrandbestrijding behaald. De scheepvaartmeester heeft hierbij dan nog eens bevelvoering. De bemanning van de TMV vaartuigen hebben dan nog een extra module: WVD. Wanneer er een incident plaatsvindt, heeft de Scheepvaartmeester de leiding over het schip. De vaartuigen zijn bemand door drie personen: Scheepvaartmeester, Assistent Scheepvaartmeester en een Nautisch Medewerker. Op zee vaart men met vier man. Die vierde man is een Nautisch Medewerker. Boven hun komt dan weer de officier van dienst (OvD).
Officier van dienst van het Havenbedrijf Rotterdam inoverleg met andere kern diensten bij het bestrijden van een incident!

De vaartuigen en de officieren worden gealarmeerd door het HCC. De gemeenschappelijke meldkamer van de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond waarschuwt bij incidenten in de haven het HCC. Dit laatste kan natuurlijk ook andersom. Het ligt er natuurlijk aan waar de melding binnenkomt. Vanaf 30 zeemijl op zee tot aan de van Brienenoordbrug vaart een patrouillevaartuig bij incidenten standaard mee. Natuurlijk is de GMK van de VRR niet nodig bij ieder incident. Bij het HCC komen ook andere meldingen binnen bijvoorbeeld: schade en aanvaringen, morsingen van olie of andere stof en losgeslagen schepen. Wanneer er incidenten plaatsvinden van grotere aard waarbij inzet van brandweer, ambulance en of politie nodig is treden zij samen met het Havenbedrijf op. Alleen op zo'n dergelijk manier kan een incident snel en veilig worden bestreden.
Het vaartuig levert 30.000 liter water per minuut!


Het vaartuig
De vaartuigen hebben een bluscapaciteit van 30.000 liter per minuut. Deze 30.000 liter wordt geleverd door twee blusmotoren, deze leveren beide 15.000 liter. Tevens is er 9000 liter schuim aan boord. Het schuim kan zowel weggegeven worden door de monitoren en de hogedruk haspels aan de zijkanten van het schip.
Het vaartuig heeft twee voortstuwingsmotoren van beide 650 PK.Twee blusmotoren van elk 1500 liter water en 650 PK. Op de achtergrond staat 1 van de twee voorstuwingsmotoren ook deze motoren hebben 650 PK.

Blusmast van 18 meterlang.

Op het achterschip staat een blusmast welke ook kan dienen als kraan.
De blusmast is 18 meter lang en op deze manier kan je dus op het dek spuiten van een zeeschip. Verder zitten er op het achter en voorschip twee manifold kasten. In deze kasten zitten aansluitingen voor brandweerslangen, zowel voor 75 mm als 100 mm. Op het achterschip zitten ook vier aansluitingen voor het IBP.

 

 

Het vaartuig beschikt over vier monitoren. Drie daarvan leveren 7.500 liter water per minuut. Het vierde kanon geeft 30.000 liter water per minuut. Twee vaartuigen in de Europoort leveren op dat kanon zelfs 45.000 liter water per minuut. Dit is gedaan voor bedrijven waar veel tanken staan. Zo kan je dus een waterscherm aanbrengen om eventuele overslag te voorkomen. De vaartuigen kunnen een waaier maken, zo kan je dus een gaswolk, damp of rook vernevelen en neerslaan.
Twee van de 4 blusmonitoren

Op de brug heeft men de beschikking over diverse communicatie apparatuur. Zowel onderling met de bemanning als extern. Op de brug vind je onder andere een mobilofoon voor het HCC, C2000 en diverse marifoons om het scheepvaartverkeer uit te luisteren. Op de computer beschikt men over de Dynamische Havenkaart. Hierin kan men aangeven waar de blusaansluitingen zich bevinden en waar er een ambulancesteiger is. Deze kaart geeft alle informatie welke nodig is.
1 van de vier manifoldkasten


De Patrouillevaartuigen hebben allen een brandruim, hierin liggen alle toevoerslangen en vier aanvalskratten. Deze kunnen uitgegeven worden aan de brandweer. Zo hoeft de brandweer geen slangen mee te nemen en krijgen deze aangeleverd van het Patrouillevaartuig. Aan beide zijden van het vaartuig zitten twee hogedruk haspels, beide zijn deze 60 meter lang. Met deze haspels kan men met water blussen maar ook kan er schuim aan toegevoegd worden.
Twee haspels met een hogedruk slang.

Tevens zijn er ook chemicaliënpakken, oilboompakken, bluskleding en de daarbij horende helmen. Dit is allemaal voor de bemanning van het Patrouillevaartuig. Op het schip liggen ook vier ademluchtsets en reservecilinders. Door het hele vaartuig is ook een ringleiding aangelegd. Vier tassen met elk vier ademluchtflessen worden opengedraaid. Via deze wijze is de hele ringleiding gevuld met ademlucht. Door een aansluiting op het ademluchttoestel te plaatsen en daar weer aan een slang, kan de bemanning door blijven ademen. Het ademluchttoestel wat op hun rug hangt is dan alleen voor als er buiten wat moet gebeuren, en als de ringleiding leeg raakt en als men de wolk uit moet komen. Mocht de bemanning geen ademlucht meer hebben beschikken zij over 4 vluchtmaskers. Het vaartuig voldoet aan de ADNR eisen.
Een gang vol lagedruk slangen.

Daarnaast is het schip omringd met een sprinklersysteem, wanneer deze in werking is zal het vaartuig bescherm worden tegen hitte. Tevens is er een EHBO-tas en AED aan boord. Bij eventuele gewonden of een reanimatie aan boord van een schip wordt het Havenbedrijf ook gealarmeerd. Ook is er een brancard aanboord met een viersprong kan deze aanboord gehesen worden. Zo hoeft dus ook de ambulance in eerste instantie hun brancard niet mee te nemen. Op drie vaartuigen liggen ook bergingstoestellen. Deze kan boven een mangat geplaatst worden, zo kan een slachtoffer naar boven gehesen worden. Dit gebeurt in samenwerking met de brandweer en ambulancedienst. Tevens zijn er twee pompen aan boord die ingezet kunnen worden bij schepen die water maken. Dit zijn een turbinepomp (elektrisch) en een pomp op waterkracht. In de voorpiek van het vaartuig liggen olie absorberende schermen. Mocht er een flinke morsing en of lekkage plaatsvinden, dan kan er een olie kerendscherm getrokken worden. Op diverse locaties staan containers en duwbakken met deze schermen.
Diverse materialen en kleding voor de bemanningBlushelmen, ademluchttoestellen en ander materiaal.Floodlights, brandblussers en twee van de 4 aanvalskratten.

Incidentenbestrijding

In een haven als Rotterdam zijn incidenten niet onvermijdelijk. Het Havenbedrijf Rotterdam is één van de vijf kerndiensten. Samen met de andere diensten staat men 24 uur per dag paraat om bij eventuele incidenten snel en effectief op te treden. De diensten proberen elk incident zo klein mogelijk te houden en zetten alles op alles om de haven van Rotterdam veilig te houden en het scheepvaart verkeer door te laten gaan. Naast het inzetten van het patrouillevaartuig in de haven kunnen de overigen diensten ook een beroep doen buiten het verzorgingsgebied van het Havenbedrijf. Bij eventuele incidenten langs het water kan een vaartuig goed werk leveren.
Vaartuig ingezet bij een brand in de botlek.

Samen met de brandweer Rotterdam, kazerne Bosland, en de gezamenlijke brandweer kazerne Coloradoweg, treedt het Havenbedrijf op bij scheepsbranden op zee. De brandweer heeft twee kazernes opgeleid voor dit specialisme. De zeegaande vaartuigen van het Havenbedrijf spelen hierbij een belangrijke rol. Voor de kust van Rotterdam gaat dit team ingezet worden mocht er in de toekomst brand ontstaan aan boord van een schip. Door samen te werken en beide een specialisme te hebben kan je een dergelijk incident tot een goed eind brengen.
Scheepsbrand, het schip lag afgemeerd op 1 van de duwbakken bij de Van Brienenoordbrug. Twee incidenten vaartuig spoede zich naar het schip.

Op zee werkt het Havenbedrijf ook mee aan de zo genoemde SAR inzetten. SAR betekent Search and Rescue. Wanneer er bijvoorbeeld iemand vermist is op zee wordt de KNRM gealarmeerd. Als er besloten wordt een SAR-inzet te plegen worden er verschillende vaartuigen gealarmeerd. Hetzij één van het Havenbedrijf maar daarnaast ook de douane, zeehavenpolitie en de KNRM. Vanuit de lucht zal de marine bijspringen. Door één vaartuig aan te wijze als commandant maakt men zoekslagen op zee. Wanneer er iets verdachts gezien wordt stuurt de commandant een klein en wendbaar vaartuig er naar toe. Deze zoekslagen worden bijgehouden op de radar zo kan men zien waar de schepen al geweest zijn. Voor de kust van Rotterdam zal de Verkeerscentrale Rotterdam hier aan meewerken. Rescue Den Helder speelt in deze situaties ook een belangrijke rol.Drie vaartuigen ingezet bij een melding op een schip.

Rotterdam heeft vele wegen langs havens en vaak is het daar dan ook erg druk. De vaartuigen van het Havenbedrijf worden ook gealarmeerd wanneer er mensen of auto's te water raken. Vanaf het vaartuig kan de brandweer dan duiken. Maar ook kan het vaartuig ingezet worden om het vaarverkeer te stremmen of het bergen van auto's, en of het er uithalen van de slachtoffers. Via een verlaging in het vaartuig, de zogeheten zwemtrap kan een slachtoffer uit het water gehaald worden. Via deze trap kan een duiker ook te water gaan om bijvoorbeeld op stroom te duiken.
Vaartuig ingezet bij een auto te water.

Wanneer er schade gevaren wordt aan kades zal een patrouillevaartuig de schade opnemen. Ook bij aanvaringen komt het patrouillevaartuig ter plaatse. Samen wordt er met de zeehavenpolitie dan actie ondernomen. Wanneer een schip water maakt (zinken) zal het Havenbedrijf alles op alles zetten om het schip boven water te houden. Met de twee pompen aan boord en eventueel op te schalen naar een tweede vaartuig zal het Havenbedrijf proberen het schip drijvende te houden.
De patrouillevaartuigen beschikken over olie absorberende schermen. Wanneer een schip een substantie lekt kan men met deze worsten bijvoorbeeld een olievlek indammen en laten absorberen. Zo wordt vergroting van het veld verkleind. Samen met de Officier van Dienst wordt besloten of het geruimd moet en kan worden. Het Havenbedrijf beschikt op dit moment over twee schoonmaakvaartuigen. Deze vaartuigen ruimen olie en ander vuil op uit de haven. Deze vaartuigen zijn bemand door mensen van de AVR. Ook zijn er natuurlijk externe bedrijven die in de Rotterdamse haven optreden bij ruiming van oliën.
Een zeeschip heeft snachts een aanvaring gehad met een binnenvaartschip. Binnenvaartschip zonk bij de aanvaring. De vaartuigen van het Havenbedrijf hebben het schip langs de kade geduwd.

De Gezamenlijke-Brandweer heeft sinds enkele jaren het systeem IBP. IBP is de Industriële Brandbestrijding Pool. Twee enorme blusmonitoren kunnen een oppervlaktebrand van 6300 m2 bestrijden. Dit systeem wordt bijvoorbeeld ingezet bij brand in een tankopslag of tankput. Twee patrouillevaartuigen van het Havenbedrijf sluiten op elk schip vier slangen van 200 mm aan.
Voor het eerst wordt het IBP ingezet bij een scheef gezakt tankdak.

Oefenen
Net zoals bij de brandweer en andere diensten moeten de bemanningsleden van de patrouillevaartuigen geoefend blijven. Jaarlijks reist de bemanning af naar de Maasvlakte om bij Falck Risc oefeningen te doen. Hier heeft het Havenbedrijf een eigen ponton waar geoefend kan worden. Het Havenbedrijf beschikt over eigen instructeurs. Er hoeft natuurlijk niet altijd bij Risc geoefend te worden. Het vaartuig kan ook tijdens de dienst ingezet worden voor oefeningen bijvoorbeeld voor het IBP, het inzetten op een gaswolk en of ademlucht oefeningen in verband met een brandoefening. De scheepvaartmeester heeft ook een verantwoording als het gaat om oefeningen. De bemanning moet een aantal keer in het jaar het materieel oefenen wat aan boord ligt. Dit kan bijvoorbeeld uitruk gereed maken, floodlight, pompen of de kraan. Dit is een stukje zelfstandig trainen. Het kan dus zo zijn dat u een vaartuig afgemeerd ziet liggen, op zo'n moment kan de bemanning bezig zijn met oefeningen. De vaartuigen doen ook mee bij de grote rampen oefeningen.
Twee vaartuigen ingezet bij de Redbull Airrace op de Rotterdamse rivier de Maas.

De patrouillevaartuigen van het Havenbedrijf Rotterdam doen dus meer dan alleen rondjes varen. Door middel van deze uitlichting willen wij van Media TV laten zien dat deze vaartuigen toch echt bij de kerndiensten horen in de regio Rotterdam-Rijnmond. Zonder deze vaartuigen kunnen vele incidenten bijna tot niet, of juist moeilijk bestreden worden. Samen met de andere diensten zorgen zij 24 uur per dag en 365 dagen in het jaar voor een veilige haven. Niet alleen voor een veilige haven maar ook voor de veiligheid van de vele mensen die op en of rond het water wonen.

Fotografie: Patrick Kamper & Remon Duivestein

Locatie

Deel dit artikel

Sponsor van MediaTV